De Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen

Naar een vierde regime

Geplaatst op 23 November 2007

Naar een vierde regime

Bij haar 250-jarig bestaan in 2002 heeft de Hollandsche Maatschappij het boek MAPPAE MUNDI uitgegeven, gewijd aan de lange geschiedenis van de verhouding tussen mens en milieu. Het boek behandelt de drastische uitbreiding van de menselijke invloed op de natuurlijke omgeving en doet dat aan de hand van de opkomst en verbreiding van drie ‘sociaal-ecologische regimes’, waarin achtereenvolgens de vuurbeheersing, de agrarische productie door middel van landbouw en veeteelt en de industriële productie centraal staan. Het woord regime wordt hier niet gebruikt in een louter politiek-staatkundige betekenis, maar veel meer omvattend in die zin dat het gaat om het complex van regels, gewoonten en sancties (zowel positief als negatief) waarmee mensen de verhouding tot elkaar en tot de omgeving waarin zij leven trachten te reguleren.

De verhouding tussen mens en milieu heeft dus een lange voorgeschiedenis, gemarkeerd door successen en tegenslagen en telkens nieuwe aanpassingen. Thans, in het begin van de 21ste eeuw, zien we ons echter gesteld voor een reeks van milieuvraagstukken van mondiale omvang en enorme complexiteit. De huidige problematiek is niet bewust gepland, maar wel het resultaat van talloze beslissingen die bewust genomen zijn, meestal in een kader van onderlinge wedijver en navolging op lokaal, nationaal en internationaal niveau. Bij het nemen van dergelijke beslissingen zou voortaan steeds meer rekening moeten worden gehouden met een verlicht collectief eigenbelang van de gehele mensheid ten einde gezamenlijk te kunnen blijven leven in een leefbaar milieu. Vandaar de noodzaak van een vierde regime.

Met deze conferentie wilde de Hollandsche Maatschappij het in het boek MAPPAE MUNDI gepresenteerde perspectief van een dergelijk vierde regime actualiseren en zo bijdragen aan het denken over oplossingen voor de huidige problematiek. Het onderwerp werd vanuit vier invalshoeken benaderd : de techniek, de economie, het sociaal-culturele aspect en het beleidsaspect. Een aantal eminente sprekers was bereid gevonden om aan deze conferentie hun bijdrage te leveren. De Jonge Maatschappij heeft zich bereid verklaard om op basis van de voordrachten en de discussie een of meer essays te schrijven over hoe het vierde regime er uit zou kunnen zien.

Programma

Het programma was als volgt:

13.00 uur: Ontvangst met een eenvoudige lopende lunch.
13.30 uur: Dr J. Goudsblom, oud-hoogleraar sociologie Universiteit van Amsterdam: "Vanwaar een vierde regime?"
14.00 uur: Dr A. van Wijk, voorzitter van de raad van bestuur van Econcern N.V.: "Een duurzame energievoorziening voor iedereen"
14.30 uur: Dr S.J.G. van Wijnbergen, hoogleraar algemene economie Universiteit van Amsterdam: "Zijn de huidige economische structuren bestand tegen de uitdagingen van de toekomst?"
15.00 uur: Theepauze
15.30 uur: Dr P. Schnabel, directeur Sociaal en Cultureel Planbureau, universiteitshoogleraar Universiteit Utrecht: "De zon in het water kunnen zien schijnen. Zal het vierde regime een keuze zijn?"
16.00 uur: Dr P. Winsemius, lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid: "It ain't easy being green"
16.30 uur: Gedachtenwisseling en concluderende opmerkingen o.l.v. Dr Louise O. Fresco, universiteitshoogleraar Universiteit van Amsterdam

Fotogalerij

Bekijk video`s